Column Corvers: Stabiel bestuur

HELVOIRT – 24 maart 2026. De winst van Gemeentebelangen bij de gemeenteraadsverkiezingen was enigszins verrassend. Ook leden van de partij zelf hadden niet gerekend op zetelwinst. “Dit is boven verwachting”, reageerde lijsttrekker Jos den Otter op de verkiezingsavond. Die winst is voor een belangrijk deel te verklaren door de groei van woningbouw in Vught waar Den Otter zich sterk voor heeft gemaakt.

D66 werd de tweede grootste partij met hetzelfde aantal zetels als in november 2020. Gelet op de verkiezingsuitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van oktober vorig jaar, toen deze partij in Vught een kwart van de stemmen haalde en de grootste werd, was binnen de partij op meer gerekend.

Verrassend is het verlies van het CDA dat van drie naar twee zetels gaat. Een verklaring heeft de partij hier zelf ook (nog) niet voor. Ook voor het CDA geldt dat op basis van de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen, waar die partij haar aanhang in Vught vier maal zo groot zag worden, op winst was gerekend in plaats van verlies.

Het verlies van PvdA/GroenLinks (van vier naar drie zetels) komt niet geheel onverwacht. Het opstappen in juni uit de coalitie met Gemeentebelangen, VVD en CDA na een conflict over windmolens dat leidde tot het vertrek van wethouder Nino de Lange doet een partij zelden goed bij de kiezer. Ook was voor GroenLinks/PvdA het verlies van deze partij bij de Tweede Kamerverkiezingen van oktober in Vught geen goed voorteken. Bekend is immers dat veel kiezers bij gemeenteraadsverkiezingen op dezelfde partij stemmen als bij landelijke verkiezingen.

Al gaat dat beeld niet in alle gemeenten op door de steeds sterkere opmars die lokale partijen doorzetten. In Nederland ging van alle stemmen 34 procent naar een lokale partij. Dat is meer dan de grootste landelijke partijen (GL/PvdA, VVD en CDA) bij elkaar. In Vught is dat effect ook te zien. Gemeentebelangen (27,3%) en SamenLokaal (7,7%) blijken voor veel kiezers een goed alternatief. Deze twee partijen behaalden samen 35 procent van de stemmen dat dus overeenkomt met het landelijk beeld.

Wat betekent de verkiezingsuitslag voor een nieuw gemeentebestuur? De huidige coalitie van Gemeentebelangen, VVD en CDA behoudt de dertien zetels die het nu heeft. Maar die krappe meerderheid was ook niet de keus van deze partijen na het opstappen van PvdA/GL in juni vorig jaar. Vught staat de komende jaren voor forse opgaven zoals de energietransitie, woningbouw, de N65 en het verbeteren van de weinig florissante financiële situatie.

Na een bestuursperiode die zich vooral kenmerkt door bestuurlijke onrust met twee coalitiebreuken en raadsleden die van partij wisselen is er een gemeentebestuur nodig dat kan rekenen op een stabiele meerderheid in de gemeenteraad. De drie grootste partijen, Gemeentebelangen, D66 en VVD, samen goed voor zestien van de 23 raadszetels, kunnen in beginsel voor die politieke stabiliteit zorgen. Daarvoor zal dan wel het nodige ‘oud zeer’ opzijgezet moeten worden. Zo hield D66 in 2020 Gemeentebelangen, ook toen de grootste, buiten een nieuwe coalitie. De tegenzet kwam ruim twee jaar later: in januari 2023 leidde een motie van wantrouwen van Gemeentebelangen tot het vertrek van D66-wethouder Fons Potters en tot het einde van de coalitie van diens partij.

Maar terugkijken heeft geen zin. De opgave waar Vught voor staat vraagt om een stabiel, krachtdadig bestuur.