Corvers Column: Code rood

HELVOIRT – 26 april 2026. Diverse geplande bouwprojecten in Helvoirt komen waarschijnlijk niet van de grond.

De ‘code rood’ van Enexis zorgt ervoor dat de woningbouw in Helvoirt op slot dreigt te gaan. De netbeheerder accepteert geen stroomaansluitingen meer voor bedrijven en woningbouwprojecten. Dat is het gevolg van de netcongestie: het overbelaste elektriciteitsnet. Vught en Cromvoirt vallen niet onder de kritieke gebieden.

De consequenties van ‘code rood’ zijn nog niet geheel te overzien maar de gemeente Vught vreest dat dit de woningbouw in Helvoirt hard zal raken. Het betekent naar alle waarschijnlijkheid dat nieuwbouw forse vertraging oploopt. In Helvoirt zijn de komende jaren honderden woningen gepland, onder meer in Den Hoek (fase 2), bij sportpark van vv Helvoirt en de tennisvereniging die samengaan in een nieuwe accommodatie, aan de Raamse Loop (oude milieustraat) en tussen de Oude Rijksweg en de Torenakker (Torenhofje).

Helvoirt krijgt nu te maken met ‘code rood’ terwijl juist dit dorp op het gebied van energie duurzaam bezig is. Drie jaar geleden is er een Burgerberaad opgestart waarbij Helvoirtenaren met elkaar in gesprek gingen om ideeën uit te wisselen hoe het dorp duurzamer kan worden. Daar is een groot aantal besluiten uit voortgekomen, zoals over het terugdringen van het aardgasgebruik. Het doel is om in 2030 60% aardgasreductie te bereiken te rekenen vanaf 2020. Daarvoor is het bewonersinitiatief Energie Schoon Helvoirt opgericht. Inmiddels is de helft van het doel bereikt. Daarmee loopt Helvoirt voor op het landelijk gemiddelde. Particulieren en bedrijven moeten zelf hun aandeel leveren in dit doel.

Energie Schoon Helvoirt richt zich ook op bedrijven en daar is veel minder over bekend. Die bedrijven moeten gaan elektrificeren, zoals Maurang, Gubbels, Van Kuijk, Van Schijndel, Van Haaren Wegenbouw, Hemeco en Arpo BV. Maar ook Caravan Centrum Cromvoirt en Peijnenburg BV in Vught. “Deze bedrijven hebben grote nood”, zei Jan van der Velden (Energie Schoon Helvoirt) onlangs bij NOVO3. “Ze kunnen vaak een stadscentrum niet meer binnen omdat ze geen geëlektrificeerde voertuigen hebben. Voor elektrificatie is veel energie nodig.”

Veel energie! En dan gaat de toelevering van nieuwe stroomaansluitingen op slot. Al is er een lichtpuntje. De blokkade die Enexis heeft aangekondigd dwingt bedrijven om de energievoorziening zoveel mogelijk lokaal te regelen: een ‘eigen energiecentrale’. Die autonome opwek, opslag en distributie van energie is door ‘code rood’ nog veel urgenter geworden en maakt je minder afhankelijk van de regionale netbeheerder, zoveel is duidelijk.

Die noodzaak voor een omslag naar een decentraal energiesysteem geldt natuurlijk niet alleen voor bedrijven maar ook om woningbouw in Helvoirt (en ook Vught en Cromvoirt) vlot te trekken. In het Witboek Energie dat wethouder Rob Janssen (Energie en Klimaat) in maart publiceerde staat de omslag naar een decentraal energiesysteem centraal. En dat samen met andere overheden, instellingen, energiebedrijven, bedrijfsleven en burgers. Maar dan met alleen zon, niet met windturbines, zoals de Vughtse gemeenteraad op 5 juni 2025 besloot. “Een complexe opdracht”, erkende Janssen bij zijn aanstelling in juni. Uit het Witboek blijkt nu dat dit met alleen zon ‘complex blijft’: ”regelgeving, netcongestie, en financiële randvoorwaarden maken dat de doelstelling onder druk staat”, vermeldt het Witboek eufemistisch. Met ‘code rood’ neemt die druk alleen maar toe. In het Witboek wordt erkend dat Vught de Regionale Energiedoelstelling in 2030 (0,05 Terawattuur duurzame energie) al niet haalt.

Jan Peters (HOT) wijst erop dat het afwijzen van windenergie “de oplossing bijzonder lastig maakt”. Volgens de energie-goeroe kunnen één enkele windturbine, buurtbatterijen, hybride warmtepompen, elektrische auto’s en thuisbatterijen het probleem oplossen. Het kan dus wél!