Spreidingswet asielzoekers: hoe zit dat?

HELVOIRT/CROMVOIRT/VUGHT – 5 augustus 2026. Volgens de minister van Asiel en Migratie is de gemeente Vught nalatig in de uitvoering van de spreidingswet, die wil dat alle gemeenten in Nederland een aantal asielzoekers huisvesten. Daarom moet Vught bij de minister op het matje komen en dreigt de minister met ingrijpen. Hoe zit dat precies met die spreidingswet?

De zogenaamde spreidingswet heet officieel ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen’ en is begin 2024 door het Kabinet Rutte IV en VVD-staatssecretaris Van der Burg opgesteld en door ruime kamermeerderheden aangenomen. De huidige CDA-minister Van den Brink werkt nu aan uitvoering van de wet.
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) vertelt de minister jaarlijks hoeveel asielzoekers worden verwacht. Op grond daarvan krijgt elke gemeente een ‘indicatief aantal’ te realiseren opvangplekken.

Vught heeft aangegeven dat in de gemeente al veel statushouders zijn gehuisvest, dat er ook veel Oekraïners zijn opgenomen, dat de gemeente een gevangenis heeft, een psychiatrische inrichting, een snelweg en een spoorwegverbouwing. Asielzoekers kan de gemeente er niet bij hebben, zo werd gezegd. De wet bevat echter geen clausules die dit soort argumenten laat meetellen.

De wet gaat niet over statushouders en Oekraïners, maar over asielzoekers die nog in de toelatingsprocedure zitten. Verder maakt de wet enkel een verdeling op grond van inwoneraantal en draagkracht van de bevolking waarbij gemeenten met veel rijke mensen relatief iets meer moeten opvangen. Gemiddeld moeten Nederlandse gemeenten ca. vijf asielzoekers opvangen per duizend inwoners. Omdat Vught een ‘rijke’ gemeente is moeten hier 192 opvangplekken komen. Als in een gemeente bijzondere omstandigheden meespelen – zoals Vught betoogt – dan kan de gemeente proberen een deel van zijn opgave over te hevelen naar een buurgemeente. Dat heeft het Vughtse gemeentebestuur echter niet voorgesteld.

Meestal worden voor asielzoekers leegstaande hotels of instellingen gehuurd en geen bestaande of te bouwen woningen. De kosten betaalt het COA, mits binnen budget. De gemeente is verplicht om zo nodig de vergunningen te regelen. Op dit moment is er voor asielzoekers in Vught geen enkele plek. Als de gemeente die niet gaat creëren, dan is de minister bevoegd om zelf een locatie aan te wijzen. Weigert de gemeente alsnog, dan kan de gemeente een dwangsom worden opgelegd.

Bron: HelvoirtNet